Op zoek naar Terra Australis Incognita

De naam Antarctica werd bedacht door de oude Grieken. Zij waren ervan overtuigd dat de aarde rond was en zodoende uit een noordelijk en zuidelijk halfrond bestond. Volgens de filosoof Aristoteles (384-322 voor onze tijdrekening) was de natuur symmetrisch opgebouwd. Als er in het noorden van de wereld een koude zone bestaat, de noordpool, dan moet er aan de andere kant ook een koude zone zijn. De noordpool bevindt zich onder het sterrenbeeld van de beer ('arktos' in het Grieks). Antarctica betekent dus: tegenover de beer.

Een paar eeuwen later werd dit wereldbeeld alweer aangepast. De beroemde aardrijkskundige Claudius Ptolemaeus (100-161) hield zich bezig met het tekenen van kaarten van hemel en aarde. In zijn Geographia schreef hij over een groot land dat Afrika met Azië verbond en zich uitstrekte aan de onderkant van de wereld. Dit onbekend zuidelijk land noemde hij Terra Australis Incognita. Koud was het er evenwel niet. Volgens Ptolemaeus leefden daar vele mensen temidden van grote rijkdommen. Vooral door dit laatste groeide de ambitie om dit onbekende land te ontdekken. Een probleem echter: het noordelijke en het zuidelijke halfrond zouden gescheiden zijn door een hete gordel van vuur.

Tijdens de middeleeuwen werd dit idee als nonsens afgedaan. De wereld was immers plat. Aan de andere kant kon dus niemand leven, ze zouden eenvoudigweg van de aarde afdonderen. Bovendien waren de bevindingen van Ptolemaeus ook godslasterlijk. Door die vuurgordel was het zuidelijke halfrond onbereikbaar. En toch zouden er mensen leven. Hoe zouden die dan kunnen afstammen van Adam en Eva en Gods scheppelingen kunnen zijn?

Op de wereldkaart van de Hollandse cartograaf Ortelius krijgt het nog onbekende Antarctica de naam "terra australis nondum cognita" (onbekend zuidland)

Pas wanneer zeelui zelf naar het zuiden beginnen te varen, komt men tot de ontdekking dat de wereld er toch enigszins anders uitziet. In 1497 rondt de Portugees Vasco da Gama Kaap de Goede Hoop en India.

Nog zuidelijker vaart Fernão de Magalhães, wanneer hij in 1520 tussen het Zuid-Amerikaanse continent en Vuurland een doorvaart (die zijn naam zal krijgen) van de Atlantische naar de Stille Oceaan vindt. Magalhães is ervan overtuigd dat Vuurland de noordelijke kust was van het mysterieuze zuidelijke continent.

Op bevel van de Engelse koningin Elisabeth I vertrok in 1578 Francis Drake 'om de Zuidzee binnen te varen, en om alle landen die nog niet in handen waren van een christelijke koning, te verkennen en de heerschappij ervan op te eisen'.

Drake bereikte met zijn schip, de Golden Hind, Kaap Hoorn, ten zuiden van Vuurland, ontdekte naast de Straat van Magalhães een andere doorvaart naar de Stille Oceaan (de Straat van Drake), maar vond het zuidelijke continent niet.

Volgende pagina |
Terug naar overzicht expedities |