November 2009

Prinses Elisabethbasis ontwaakt uit winterslaap

30 november 2009

Drie militairen hebben de Belgische Prinses Elisabethbasis bereikt om het station te heropenen na de winter in Antarctica die volgde op de opening van de basis in februari. De eerste deelnemers van de expeditie BELARE 2009-2010 kwamen op 12 november aan bij het onderzoeksstation. Er werd een basiskamp gebouwd om alles in gereedheid te brengen om onder meer de actieve systemen te integreren, de bedrading van het datanetwerk af te werken en een platform voor de satellietantenne te bouwen.

Er maken drie militairen deel uit van BELARE. Zij staan in voor het onderhoud van de voertuigen en machines van het poolstation. Midden december krijgen ze het gezelschap van twee andere militairen. In totaal moet BELARE uit 17 mensen bestaan.

Bron: De Morgen

Ook Oost-Antarctica smelt af

24 november 2009

Oost-Antarctica verliest volgens recente satellietgegevens een deel van haar ijsmassa. Niet toevallig werden de voorbije dagen ijsschotsen gesignaleerd onder Nieuw-Zeeland. Deze vaststelling verrast de wetenschappelijke wereld omdat Oost-Antarctica, in tegenstelling tot het westen van het continent, als stabiel werd beschouwd omdat het er zo koud is. Wel is er nog onduidelijkheid of het vastgestelde massaverlies op Oost-Antarctica te wijten is aan klimaatopwarming.

De gegevens over het ijsverlies zijn afkomstig van het 'Gravity Recovery and Climate Experiment' (Grace) van de Nasa en werden gepubliceerd in Nature Geoscience. Grace toonde eerder aan dat de kleinere ijsmassa van West-Antarctica en de Groenlandse ijsvlakte afsmelten. Als zowel Groenland als West-Antarctica volledig wegsmelten zou dat de zeespiegel met 6 tot 7 meter doen stijgen. Met Oost-Antarctica erbij stijgt het zeepeil met 50 tot 60 meter.

Volgens de satellietgegevens van Grace was er op Oost-Antarctica geen ijsverlies tussen 2002 en 2006, maar sindsdien zou de poolkap daar 57 miljard ton (Gt) ijs per jaar verloren hebben. West-Antarctica verliest ongeveer 132 Gt per jaar en Groenland 273 Gt. Het interpreteren van de zwaartekrachtgegevens over Oost-Antarctica kan evenwel misleidend zijn. Het vasteland onder de ijsmassa stijgt er sinds de laatste ijstijd, nu de druk van de ijskap afneemt.

Bron: Het Belang van Limburg

Acht vrouwen op ski's op weg naar geografische zuidpool

23 november 2009

Acht vrouwen zijn vanuit hun basiskamp op Antarctica op ski's op weg gegaan naar de geografische zuidpool. Zij hopen de afstand van achthonderd kilometer binnen veertig dagen af te leggen. Iedere deelneemster trekt een slee met levensmiddelen en uitrusting met een gewicht van ongeveer tachtig kilo. De expeditie is georganiseerd ter gelegenheid van het zestigjarig bestaan van het Gemenebest, een samenwerkingsverband met 53 voormalige Britse koloniën. Ook willen de deelneemsters volgens hun website 'de prestaties van vrouwen in de hele wereld onder de aandacht brengen'. De leden van de expeditie zijn afkomstig uit Brunei, Cyprus, Ghana, Groot-Brittannië, India, Jamaica, Nieuw-Zeeland en Singapore.

De vrouwen hopen 1 januari aan te komen. Tijdens hun tocht zullen zij de zon niet onder zien gaan en krijgen zij te maken met stormen van 130 kilometer per uur en temperaturen tot veertig graden onder nul. De vorderingen van de expeditie zijn te volgen op deze website.

Bron: Trouw

Dixie Dansercoer stelt (Ant)Arctic Matters voor

21 november 2009

De Belgische poolreiziger Dixie Dansercoer heeft zijn nieuwe project voorgesteld. Met (Ant)Arctic Matters wil hij samen met een aantal kunstenaars een dam opwerpen tegen de klimaatverandering. (Ant)Arctic Matters, is in de eerste plaats een rondreizende tentoonstelling, waarin acht kunstenaars een artistiek statement maken over de problematiek van de opwarming van de aarde en het smelten van de ijskappen. Als 'tentoonstellingszalen' dienen dertien speciaal uitgeruste containers, die opgesteld staan in een met wit zeil overspannen (pool)cirkel. Die constructie moet het mee mogelijk maken de ecologische voetafdruk van de hele expeditie zo klein mogelijk te maken. Voor het vervoer zal zoveel mogelijk gebruik worden gemaakt van water- en spoorwegen. Zonnepanelen op de containers moeten energie opwekken die verbruikt wordt als de tentoonstelling geopend is.

Dansercoer trok met een aantal Belgische kunstenaars naar de polen, zodat ze 'uit ervaring' kunnen spreken. Het resultaat is een rudimentaire, licht verteerbare reeks installaties waarin ijs, water en wind de hoofdrol spelen. Wim Tellier fotografeerde in Antarctica een installatie met blowups van zonnende mensen. Freddy Cappon maakte een beeldengroep rond de precaire sociale situatie van de Inuit. Bart Vanhuyck compileerde natuurgeluiden.

Maar behalve sensibiliseren moet (Ant)Arctic Matters de bezoekers ook tot actie aanzetten. Op het webplatform www.antarcticmatters.org kunnen bezoekers het Global Matters Charter ondertekenen. Individuen sluiten zo een contract af met zichzelf, voor bedrijven geldt het Charter als een verbintenis waarover zij zullen rapporteren. Ook zijn er tot in 2013 al begeleidende conferenties gepland. Unicef en WWF nemen ook één container in om het Earth Hour van 2010 te promoten: op 27 maart gaan dan van halfnegen tot halftien 's avonds weer de lichten uit.

Bron: De Standaard

Cruiseschip loopt vast nabij Antarctica

16 november 2009

Een Russisch schip met 105 passagiers aan boord is vastgelopen in het ijs nabij Snow Hill Island (Antarctisch Schiereiland). De bemanning van de Kapitein Khlebnikov hoopt op beter weer om zijn reis te kunnen voortzetten. Aan boord bevinden zich een 80-tal Britse toeristen en drie medewerkers van de BBC die in Antarctica keizerspinguïns wilden filmen voor de reeks Frozen Planet. Omdat de lente op Antarctica pas begonnen is, bevinden er zich nog zeer veel ijsschotsen op de wateren. Vermoedelijk wordt het een kwestie van een paar dagen om het schip weer vlot te krijgen.

Bron: De Morgen

Nieuw-Zeeland boort naar whisky in Antarctica

16 november 2009

Drankenfabrikant Whyte & Mackay heeft Nieuw-Zeeland verzocht door het Antarctische ijs te boren om twee kratten oude Schotse whisky te bemachtigen die daar in 1909 zijn achtergelaten door de Britse poolreiziger Ernest Shackleton. De fabrikant wil testen of het mogelijk is de honderd jaar oude McKinlay and Co. whisky opnieuw op de markt te brengen. De kratten zitten ingevroren in de buurt van Cape Royds onder de hut van de Nimrod-expeditie van Shackleton. Ze werden in 2006 aangetroffen onder de vloerplanken van de hut.

De 'master blender' van Whyte & Mackay, Richard Paterson, denkt dat de whisky nog altijd hetzelfde smaakt als honderd jaar geleden. Als hij de whisky weet te bemachtigen is hij van plan de drank na te maken om die weer op de markt te brengen.

Bron: Het Nieuwsblad

IJsberg drijft richting Australië

12 november 2009

Een ijsberg uit Antarctica is helemaal naar het eiland Macquarie, vijftienhonderd kilometer ten zuidoosten van Tasmanië gedreven. De vijftig meter hoge en vijfhonderd meter lange ijsberg is vermoedelijk tussen 2000 en 2002 samen met een aantal andere grote brokken ijs losgeraakt van het Ross-plateau in Antarctica. Het komt zelden voor dat ijsbergen uit Antarctica zo ver naar het noorden drijven. De wetenschappers denken dat de ijsberg in het warmere water snel zal smelten.

Bron: De Volkskrant

Rol van Lage Landen bij de ontdekking van Antarctica groter dan gedacht

5 november 2009

De Lage Landen hebben altijd al een bijzondere band gehad met Antarctica. De expeditie van Adrien de Gerlache of de reis van Willem van der Does met de Noorse walvisvaarders zijn bij een groot publiek bekend. Vele andere landgenoten speelden ook een belangrijke rol in het zuidpoolgebied, maar waren tot nu toe verdwenen in de plooien van de geschiedenis.

Jozef Verlinden ging op zoek naar deze vergeten ontdekkingsreizigers en reconstrueerde nauwgezet hun verhaal. Naar Antarctica is het resultaat van een jarenlange speurtocht in archieven wereldwijd en bewijst dat Belgen en Nederlanders een veel belangrijkere rol hebben gespeeld in de ontdekking van Antarctica dan eerder werd aangenomen. Dit boek, geïllustreerd met uniek beeldmateriaal, werpt dan ook een nieuw licht op de verovering van dit mythische continent.

Zo vertelt Jozef Verlinden over een zekere Nele die in 1578 tot 57 graden zuiderbreedte voer. Twee eeuwen lang deed geen enkele vrouw haar dit na. Naar Antarctica heeft het ook over de Nederlander Pieter de Bruyne, een pionier van de Antarctische walvisvaart die in 1907 een station liet bouwen op Deception Island. En Willem van der Does blijkt dan toch niet de eerste Nederlander te zijn die in Antarctica vertoefde.

Auteur en Antarctica-kenner Jozef Verlinden
(© foto: Jeroen François)

Deze en vele andere verhalen kan je lezen in 'Naar Antarctica. Belgen en Nederlanders op expeditie naar de Zuidpool' dat verscheen bij uitgeverij Lannoo. Jozef Verlinden is niet aan zijn proefstuk toe. Eerder publiceerde hij Poolnacht, de biografie van Adrien de Gerlache. Hij gaat ook regelmatig mee met cruises in Antarctica als gids en voordrachtgever.

Een recensie van Naar Antarctica verschijnt later op deze website.

Belgisch-Japanse expeditie op zoek naar meteorieten in Antarctica

4 november 2009

Deze winter trekt een Belgisch-Japanse expeditie naar Antarctica op zoek naar meteorieten die cruciale informatie bevatten over de geboorte van ons zonnestelsel. Het project is een initiatief van de onderzoeksgroep Earth System Science van de Vrije Universiteit Brussel in samenwerking met collega's van de ULB en het Japanse National Institute of Polar Research. De mooiste meteorietfragmenten zullen na afloop worden tentoongesteld voor het grote publiek.

Geochemist Steven Goderis van de Vrije Universiteit Brussel vertrekt binnen drie weken om meer dan een maand lang de regio van Balchenfjella rond de Prinses Elisabethbasis uit te kammen, op zoek naar de zogenoemde 'zwarte stenen', die getuigen van de vorming van de planeten in ons zonnestelsel ongeveer 4,56 miljard jaar geleden. Er vallen geregeld meteorieten neer op de Aarde, maar enkel in Antarctica kunnen ze zeer lang bewaard blijven dankzij de extreme droogte en het feit dat ze ingekapseld zitten in ijs. Wanneer de almaar bewegende ijsvlaktes tegen bergketens opbotsen, worden deze kostbare getuigen van de geschiedenis naar de oppervlakte gestuwd. De ijsvlaktes rond de Prinses Elisabethbasis behoren tot de rijkste van het continent, en vormen dan ook het perfecte decor voor het wetenschappelijk project van professor Philippe Claeys van de Vrije Universiteit Brussel.

Claeys en Goderis werkten het project uit samen met Vinciane Debaille en professor Nadine Mattielli van het departement Sciences de la Terre van de ULB. Het project wordt gefinancierd door de Raad voor het Wetenschapsbeleid, logistiek ondersteund door de International Polar Foundation, en verloopt in partnerschap met professor Hideyasu Kojima van het Japanse National Institute of Polar Research.

Ook het grote publiek zal de vondsten van de expeditie kunnen bewonderen, want de meteorieten die in het poolijs gevonden worden, zullen niet alleen onderzicht worden door wetenschappers van de VUB, ULB en het NIPR, maar ook tentoongesteld worden in Brussel, waarschijnlijk in het Museum voor Natuurwetenschappen. Stalen zullen ter beschikking gesteld worden van wetenschappers over de hele wereld.

Bron: VUB

Frank Bossert schreef soundtrack voor Shackletons Endurance-expeditie

3 november 2009

Shackleton's Voyage heet de nieuwe cd van de Hamburgse multi-instrumentalist Frank Bossert. Het album is het vierde deel van zijn Eureka-project. In vijftien sfeervolle nummers, deels puur instrumentaal, deels met zang, vertelt Bossert het verhaal van de beroemde Endurance-expeditie van Ernest Shackleton in 1914-1916.

De muziek heeft gelijkenissen met het werk van Mike Oldfield, Alan Parsons Project en Vangelis. Op twee nummers neemt Billy Sherwood (ex-Yes) de zang voor zijn rekening. Acteur Ian Dickinson leende voor dit project zijn stem als verteller.

Line up:

• Frank Bossert: gitaar, keyboards, basgitaar, mandoline, drums, percussie
• Billy Sherwood: zang
• Troy Donockley Uilleann pipes, low whistle
• Yogi Lang: moog, synthesizers
• Kalema: zang
• Ian Dickinson: vertelling

De cd werd uitgegeven bij Inside Out Music. Meer informatie vind je op de website van Eureka en op de MySpace-pagina.

meer nieuws kan je lezen in het nieuwsarchief |
het allerlaatste nieuws vind je op deze pagina |