Februari 2009

Polarstern dropt 20 ton ijzersulfaat nabij Antarctica

28 februari 2009

Het Duitse onderzoeksschip Polarstern is een maand geleden begonnen met het dumpen van ijzersulfaat in de buurt van Antarctica. Bedoeling is twintig ton van het chemische goedje te dumpen over een oppervlakte van driehonderd vierkante kilometer, om zo massale algengroei te stimuleren die grote hoeveelheden CO2 kan opnemen.

Het Duits-Indische LOHAFEX-project wordt niet overal even goed onthaald. In Duitsland zelf steunt de minister van Onderzoek het experiment ten volle, terwijl de minister van Milieu diep verontwaardigd is en tevergeefs geprobeerd heeft het project tegen te houden. Onder meer ook de wetenschappers van het VN-Klimaatpanel IPCC hebben kritiek. Het project doorbreekt het moratorium op experimenten voor bemesting van de oceanen, dat minder dan een jaar geleden is afgesproken in het kader van de Biodiversiteitsconventie.

De Polarstern (© foto: AWI)

Dit experiment is geen alleenstaand geval. In de loop van maart zal een gelijkaardig project uitgevoerd worden in de Tasmaanse Zee, tussen Australië en Nieuw-Zeeland, onder toezicht van de Oceaan Technologiegroep van de Universiteit van Sydney. Daar zullen nitraatrijke ureaten gestrooid worden als de Australische regering daarvoor groen licht geeft. Nu al kijken sponsors van dat project vol verwachting uit naar de gigantische winsten die ze in de toekomst hopen op te strijken.

Bron: MO*

Milieuministers onderzoeken smeltend Antarctica

27 februari 2009

Milieuministers uit 15 landen hebben begin deze week de Noorse onderzoeksbasis Troll in Antarctica bezocht. Wetenschappers toonden hen hoe het onderzoek verloopt naar de mogelijke link tussen Antarctica en de opwarming van de aarde. Het internationale gezelschap had vragen over de mate waarmee het continent aan het opwarmen is, de hoeveelheid ijs die daarbij in de oceaan terechtkomt en de mate waarmee het zeeniveau hierdoor kan stijgen.

Het Intergouvernementeel Panel voor Klimaatsverandering (IPCC) berekende in 2007 dat het zeeniveau met 58 centimeter zou stijgen in deze eeuw. Maar het hield daarbij alleen rekening met het smeltwater van ijskappen en temperatuurstijgingen. De ijsreserves op het vasteland, met name die van Groenland en Antarctica, werden niet in rekening gebracht. Nochtans bezit Antarctica 90% van al het ijs in de wereld. Volgens de Amerikaans klimatoloog James Hansen vormt de westzijde van de Antarctische ijskap het grootste gevaar van deze eeuw. Het ijs van gletsjers verdwijnt er almaar sneller in de oceaan.

De deelnemers aan deze Antarctische conferentie waren tevreden over het resultaat. Door de vele informele contacten en gesprekken, hopen ze dat het gemakkelijker zal worden om in december dit jaar een akkoord te sluiten op de internationale klimaattop in het Deense Kopenhagen.

Bron: Norway Post

Lancering broeikasgasobservator mislukt

25 februari 2009

De lancering van een satelliet die broeikasgassen in kaart moest brengen, is mislukt. De satelliet, de Orbiting Carbon Observatory (OCO), is in de oceaan terechtgekomen in de buurt van Antarctica. Volgens het Amerikaanse ruimtevaartagentschap Nasa zijn er problemen gerezen bij het loskoppelen van de satelliet van de lanceerraket. De satelliet is niet in zijn baan terechtgekomen. Het is onduidelijk of de OCO, die 278 miljoen dollar heeft gekost, reddeloos is verloren. Nasa gaat proberen te achterhalen waar de satelliet terecht is gekomen en hoe groot de schade is.

Het was de eerste satelliet van Nasa die precieze metingen zou gaan verrichten naar de hoeveelheid koolstofdioxide in de aardse atmosfeer. Japan lanceerde in januari met succes een satelliet met dezelfde missie. Van de uitstoot van het broeikasgas kooldioxide wordt verondersteld dat het veranderingen in het klimaat teweegbrengt.

Bron: Associated Press

Nieuwe vistechniek spaart albatros

24 februari 2009

Tonijnvissers kunnen door hun manier van vissen te veranderen, voorkomen dat jaarlijks tienduizenden albatrossen omkomen in hun vislijnen. Dat blijkt uit een proef die is uitgevoerd in Zuid-Afrika. Door de nieuwe technieken vonden 85 procent minder vogels de dood. Onder meer tonijnvissers gebruiken lange lijnen met haken en aas die zij achter hun boot aantrekken. Veel vogels komen op het aas af, raken verstrikt en verdrinken zodra de lijnen het water inzakken.

Koningsalbatros
(© foto: National Science Foundation/Mike Usher)

Met flapperende linten boven de lijnen kunnen vissers de vogels weghouden. Ook helpt het om de lijnen te verzwaren zodat de haken eerder onder water zijn. ‘s Nachts vissen scheelt ook veel dode albatrossen, blijkt uit de proef.

Driekwart van de albatrossoorten wordt met uitsterven bedreigd. Door de langelijn-visserij sterven jaarlijks tienduizenden van deze vogels.

Bron: BBC News

Duitsland opent nieuwe onderzoeksbasis in Antarctica

21 februari 2009

Op de Ekström Ice Shelf heeft Duitsland gisteren Neumayer Station III plechtig ingehuldigd. In tegenstelling tot de twee vorige Duitse onderzoeksbasissen is Neumayer Station III bovengronds gebouwd en niet meer onder het ijs. Het gebouw rust op zestien hydraulisch aangedreven poten waardoor de hoogte aan de hoeveelheid ijs kan worden aangepast.

Neumayer Station III
(© foto: EPA/Alfred Wegener Institute/Hans-Christian Woeste)

Het hoofdgebouw is rechthoekig, telt twee verdiepingen en meet 68 bij 25 meter. In de winter zullen er ongeveer tien personen verblijven. In de zomer kunnen er daar veertig bijkomen. In tegenstelling tot de Belgische Prinses Elisabethbasis, die op een rots is gebouwd, zal het station beetje bij beetje (zo'n 157 meter per jaar) met het ijs mee richting zee schuiven. Neumayer Station III zal niettemin 25 tot 30 jaar in gebruik kunnen blijven.

Het onderzoek dat het Alfred Wegener-instituut al meer dan 25 jaar op de Ekström Ice Shelf uitvoert, richt zich vooral op atmosferische chemie, geofysica en meteorologie. Sinds 2002 doen wetenschappers ook onderzoek naar infrageluiden. Neumayer Station III zal ook dienst doen als logistieke basis voor alle grond- en luchtactiviteiten in Dronning Maud Land.

Bron: AWI

Zeespiegel stijgt vooral door smeltend landijs

20 februari 2009

Nieuwe meetgegevens van het Centre National d'Etudes Spatiales in Toulouse tonen dat de stijging van de zeespiegel voor een groter deel dan gedacht is toe te schrijven aan het smelten van gletsjers en ijskappen.

Voor de periode 1993 tot 2003 werd de stijging van de zeespiegel van gemiddeld 3,3 millimeter per jaar voor ruwweg de helft verklaard door het uitzetten van oceaanwater, omdat ook dat warmer wordt door de opwarming van de aarde. De andere helft werd verklaard uit de toestroom van zoet water als gevolg van het smelten van landijs: gletsjers en ijskappen. Het smelten van ijs op Groenland en Antarctica had daaraan een bijdrage van dertig procent.

Sinds 2003 zet het oceaanwater niet langer uit als gevolg van zijn opwarming. Over het waarom tasten onderzoekers nog in het duister. Toch blijft het zeewater stijgen, zij het minder snel, gemiddeld nog zo'n 2,5 millimeter per jaar. Nieuwe gegevens tonen dat dit nu voor 80 procent wordt bepaald door het smeltwater van landijs. En als dat smeltwater compenseert voor de verminderde uitzetting denken onderzoekers dat het smelten van het ijs op het land in de afgelopen vijf jaar nog sneller gaat, met name op Groenland en in Antarctica.

Metingen van satellieten en van meetstations in kustgebieden ondersteunen de theorie. Wel is duidelijk dat er flinke regionale variatie is in de zeespiegelstijging. In de westelijke Stille Oceaan en het noorden van de Atlantische Oceaan stijgt de zeespiegel sneller dan gemiddeld. Volgens onderzoeksleidster Anny Cazenave voorspellen modellen daar een zeespiegelstijging van één meter in 2100, het dubbel van wat nu door IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) wordt genoemd.

Bron: De Standaard

Opnieuw schip gestrand bij Antarctica

19 februari 2009

Een cruiseschip met 106 opvarenden aan boord, onder wie drie Nederlanders, is in de buurt van een Argentijnse onderzoeksbasis in Antarctica gestrand. Het ongeluk gebeurde nabij de Debenham Islands aan de westkust van Graham Land. Volgens de Argentijnse marine en de rederij is er geen enkel gevaar geweest voor de opvarenden. Er is ook geen brandstof in zee gelekt.

De Ocean Nova liep dinsdag bij ’extreem harde wind’ op de rotsen, ongeveer een kilometer van de basis San Martin. Alle passagiers werden om veiligheidsredenen geëvacueerd. Zij werden bij een temperatuur rond de nul graden Celsius met rubberbootjes overgebracht naar de Clipper Adventurer, net als de Ocean Nova een schip dat door touroperator de Amerikaanse touroperator Quark Expeditions gecharterd werd. Het schip zal de toeristen terug naar Ushuaia brengen.

De Ocean Nova liep nabij een Argentijnse basis op de rotsen
(© foto: blinx.com.ar/EPA)

In de nacht van dinsdag op woensdag raakte het schip niet los op eigen kracht. Woensdagnacht, bij hoogtij, lukte het toch. Indien bij een grondiger onderzoek van de Ocean Nova in Ushuaia nog altijd geen schade wordt vastgesteld, zal het op 22 februari zoals gepland vertrekken voor een volgende cruise naar het Antarctisch schiereilandgebied, Zuid-Georgië en de Falkland Eilanden, aldus Quark Expeditions.

Bron: De Morgen, De Standaard, BBC News, The Guardian

Wrak Belgica kan geborgen worden

18 februari 2009

De Belgica, het schip waarmee ontdekkingsreiziger Adrien de Gerlache in 1897 naar Antarctica voer, kan gelicht worden en naar België worden vervoerd. Volgens het Belgica Genootschap verkeert het wrak, dat voor de Noorse kust ligt, in betrekkelijk goede staat.

Een team van acht duikers bezocht de afgelopen week het wrak, dat 20 meter diep op de zeebodem voor de kustplaats Harstad ligt. Ze stelden vast dat het houten vaartuig de tand des tijds vrij goed heeft doorstaan en naar België getransporteerd kan worden.

Nadat het als expeditieschip dienst deed in Antarctica en in noordelijke wateren, werd de Belgica in 1916 verkocht aan Noren. Daar deed het schip tijdens de Tweede Wereldoorlog dienst als drijvend munitiedepot voor de Britse troepen. Het werd in 1940 echter voor de kust van Harstad tot zinken gebracht door de Duitsers. Het wrak van de Belgica is relatief laat ontdekt. In 1992 vond een plaatselijke duikersclub het schip, niet wetende dat het het vaartuig van De Gerlache betrof. Daar kwam een Noorse amateurhistoricus pas achter in 2006.

Het Belgica Genootschap wil nu een museumstuk maken van het schip. De bedoeling is hem te tonen in de staat zoals hij is bovengehaald. Het is wel nog zoeken naar een locatie. Ook het benodigde geld ontbreekt nog. Hoeveel de berging en het transport kosten, wordt momenteel volop onderzocht. De organisatie hoopt op overheidssteun, maar start ook een eigen merchandisinglijn met onder ander Belgica-jenever. Meer info over de Belgica vind je op www.belgica-genootschap.be.

Bron: De Morgen

Nieuwe brochure over België en Antarctica

16 februari 2009

Federaal Wetenschapsbeleid heeft naar aanleiding van de inhuldiging van de Prinses Elisabethbasis een nieuwe brochure uitgegeven over België en Antarctica. De publicatie heeft een dubbele bedoeling: in de eerste plaats een wegsmeltend ‘Antarctisch geheugen’ opfrissen, en in de tweede plaats een aantal succesvolle Belgische initiatieven in Antarctica onder de aandacht brengen.

België en Antarctica. Ontdekking, wetenschap en leefmilieu telt 84 blz. en geeft naast een overzicht van de Belgische aanwezigheid in het zuidpoolcontinent, ook informatie over het Belgische wetenschappelijk onderzoek in Antarctica. Uiteraard gaat de brochure eveneens dieper in op de nieuwe Belgische onderzoeksbasis.

De brochure is gratis te downloaden op de website van Federaal Wetenschapsbeleid, www.belspo.be. Rechtstreekse downloadlink (pdf-bestand - ca. 10 Mb).

Bron: Federaal Wetenschapsbeleid

Belgische poolbasis ingehuldigd

15 februari 2009

In Antarctica is vandaag om 13 uur de Prinses Elisabethbasis plechtig ingewijd. De poolbasis, de meest milieuvriendelijke ooit, zal worden gebruikt voor wetenschappelijk onderzoek. De officiële opening werd bij een temperatuur van zo'n min 20 graden Celsius bijgewoond door minister van Wetenschapsbeleid Sabine Laruelle, minister van Defensie Pieter De Crem en een 40-tal genodigden, voornamelijk sponsors. De kosten voor de bouw van de poolbasis zijn volgens Laruelle intussen opgelopen tot 21 miljoen euro, meer dan het driedubbele van de 6 miljoen die in 2007 was begroot.

De federale regering betaalde daarvan zo'n 8 miljoen, de rest komt van privésponsors in samenwerking met de International Polar Foundation. Voor de werking en het onderhoud van de basis trekt Laruelle jaarlijks nog eens een miljoen euro uit.

In de Belgische poolbasis zal vooral wetenschappelijk onderzoek gebeuren, onder meer naar de opwarming van de aarde en de biodiversiteit. De nieuwe basis komt in de plaats van de vorige, genoemd naar koning Boudewijn, en moet zeker 25 jaar kunnen meegaan.

Bron: De Redactie, Le Soir

Aantal toeristen naar Antarctica daalt

14 februari 2009

De economische crisis doet het aantal toeristen dat naar Antarctica gaat dit jaar sterk dalen. Terwijl er in het seizoen van vorig jaar een nieuw record werd gezet met zo'n 46.000 bezoekers, verwacht de International Association of Antarctica Tour Operators (IAATO) in het seizoen 2008-2009 een terugval tot zo'n 39.000 bezoekers. Toch denkt de IAATO dat het aantal toeristen volgend jaar weer zal stijgen tot 43.000,  maar dat het record zeker niet verbroken zal worden vóór het seizoen 2010-2011.

Cruiseschip in Antarctica
(© foto: Het Laatste Continent / Jeroen François)

Milieuverenigingen en sommige landen zijn wel blij met de terugval. Ze zijn bang voor scheepsrampen, olielekken en een toenemende stress bij de dieren die toch al te kampen hebben met de klimaatsverandering. Dat zegt Jim Barnes, hoofd van het Antarctic and Southern Ocean Coalition (ASOC) dat 100 milieuverenigingen groepeert. Om dit kracht bij te zetten heeft hij een bericht geschreven aan de 47 landen die het Verdrag van Antarctica hebben ondertekend, waarin gevraagd wordt het aantal Antarcticabezoekers op de agenda te plaatsen van de eerstvolgende bijeenkomst. Van 6 tot 17 april 2009 komen deze landen bijeen in Baltimore. Samenvattend wil de ASOC:

• Gelimiteerd aantal bezoekers. Hiermee is de International Association of Antarctica Tour Operators (IAATO) niet blij. De tour operators vinden de angst van de ASOC overdreven. Ze zeggen dat het aantal bezoekers per jaar in een voetbalstadion kan. IAATO zegt dat er geen bewijs is dat de toeristen de natuur van Antarctica beschadigen en dat de tour operators zeer strenge regels doen naleven. Als tegenargument zegt Yves Frenot, onderdirecteur van het Franse Poolinstituut, dat toeristen enkel het schiereiland bezoeken dat al te lijden heeft onder de opwarming van de Aarde en dat toeristen nieuwe ziektekiemen, sporen en zaden naar Antarctica kunnen brengen die dan een risico betekenen voor de omgeving, zeker nu het daar warmer wordt.
  
  
• Geen scheepsrampen. Gezonken schepen bij Antarctica, schepen die bij Antarctica aan de grond gelopen zijn, zijn een bedreiging. Jose Retamales, hoofd van het Chileense Antarctica-instituut, heeft ernstige kritiek op de grote cruiseschepen die langs Antarctica varen. Hij vindt schepen met meer dan 200 mensen aan boord al een groot risico. De grootste schepen hebben zelfs 3000 mensen aan boord. Tegenargument is dat de tour operators een eigen "search and rescue"-plan hebben en veel schepen vrij dicht bij elkaar varen zodat ze elkaar kunnen helpen in geval van nood. Ook zegt de IAATO dat met kleinere schepen enkel kleine groepen met kleine bootjes aan land gaan. Er zijn geen hotels in Antarctica en de IAATO is daar ook tegen. De grotere schepen varen langs Antarctica en de passagiers bekijken het natuurschoon met verrekijkers, maar de schepen blijven weg van de ijsbergen.
  
  
• Beperkt aantal bezoekers aan land. In de Verenigde Staten, vanwaar een derde van alle Antarcticabezoekers komt, is er een verbod om aan land te gaan in Antarctica als het schip meer dan 500 passagiers heeft. Sommige expedities gaan van de kust naar het Antarctische binnenland. Kliminstructeur Rafal Szczepanik zegt dat alles op zo'n expeditie wordt meegenomen. Er blijft niets achter. Hij voegt eraan toe dat de CO2-uitstoot en de schade aan het milieu in de jungle in een viersterrenhotel met airconditioning veel groter is dan bij een groepje dat door het Antarctische binnenland trekt.

(Artikel: Arthur van Rhee)

Bron: Reuters

meer nieuws kan je lezen in het nieuwsarchief |
het allerlaatste nieuws vind je op deze pagina |