Februari 2008

West-Antarctische gletsjers doen niveau van oceanen stijgen

25 februari 2008

Wetenschappers van het British Antarctic Survey (BAS) hebben vastgesteld dat de poolkappen in West-Antarctica steeds sneller smelten, waardoor het water ook sneller naar de oceaan vloeit. Daarbij ontdekten ze dat de westelijke poolkappen mogelijk onstabiel zijn, wat te wijten is aan hun geometrie. De ijskappen rusten namelijk op de zeebodem en worden omringd door ijsplaten, waardoor ze gevoelig zijn aan erosie door de oceaan. Gevolg hiervan is dat het het zeeniveau gevoelig zou kunnen stijgen.

Halverwege de jaren negentig werd al met behulp van satellietmetingen aangetoond dat de ijskappen op het westelijke deel van Antarctica smelten. Vooral de Pine Island Glacier, de grootste gletsjer, baart wetenschappers zorgen. De Pine Island Glacier aan de Amundsenzee is de belangrijkste gletsjer. Hij zorgt voor de grootste stroom water naar de oceaan. Om de impact van de stroom ijswater naar de oceaan te meten, wordt de verhouding tussen het gesmolten water en de sneeuwval bekeken. Terwijl het smelten van gletsjer tien jaar geleden nog versnelde met 1 procent, is dat vandaag al 7 procent.

Vanwaar die versnelling komt, is voorlopig nog niet duidelijk. Een mogelijk oorzaak is erosie door een sterke en warme stroming in de oceaan, die de onderste ijslagen aantast. Maar volgens de wetenschappers zijn er in het gebied misschien ook vulkanen actief, die warmte produceren en zo de poolkappen doen smelten. Er zijn immers bewijzen voor het feit dat zo'n tweeduizend jaar geleden een vulkaan door het ijs tot uitbarsting kwam.

Vraag is nu wat de gevolgen zijn van die snelle smelting. Volgens het BAS is het risico dat een deel van het westelijk gebied in elkaar valt, niet ondenkbeeldig. Maar ook een stijging van het zeeniveau met vijfentwintig centimeter is mogelijk. Hoewel het jaren kan duren voor de stijging zo scherp wordt, moet er ook rekening gehouden worden met de andere gletsjers, waarschuwen de onderzoekers. Als de volledige regio aan dit tempo blijft smelten, kan de stijging van het zeeniveau oplopen tot wel anderhalve meter.

Philippe Huybrechts, professor geologie en klimatologie aan de VUB, relativeert in de krant De Morgen het onderzoek echter. "Hoeveel een gletsjer smelt, is ook afhankelijk van weersomstandigheden. Daarom is het perfect mogelijk dat de jaarlijkse percentages gevoelig verschillen." Huybrechts wijst bovendien op het feit dat de wetenschappers hun conclusie baseren op een vergelijking met tien jaar geleden. "Tien jaar waarnemen is te kort om echt valabele conclusies te trekken." Toch erkent Huybrechts dat de wetenschappers mogelijk iets op het spoor zijn. "Misschien blijkt hun onderzoek wat voorbarig, maar ik sluit niet uit dat dit het begin is van een opmerkelijke versnelling van het smelten van de gletsjers."

Voor het onderzoek, dat 97 dagen in beslag nam, gebruikten de wetenschappers radars om eerdere verschuivingen van het ijs op te sporen. Daarbij werd ook seismisch onderzoek uitgevoerd: de onderzoekers gebruikten heet water om gaten in het ijs te maken, die ze vervolgens vulden met explosieven. Zo konden de wetenschappers de toestand van de onderste ijslagen nader bekijken. Ook werden zenders in het ijs geplaatst, zodat de bewegingen van de ijsplaten gevolgd konden worden.

Bron: De Morgen, BBC News

Alain Hubert onderscheiden door Stichting Prins Albert van Monaco

22 februari 2008

Alain Hubert heeft de prijs 'Klimaatsveranderingen' gekregen van de Stichting Prins Albert II van Monaco. Hubert is de voorzitter en stichter van de International Polar Foundation (IPF). Hij ontvangt de onderscheiding "voor zijn scherpzinnigheid en constante engagement". Alain Hubert was niet op de ceremonie aanwezig, omdat hij in Antarctica de bouw van de Prinses Elisabethbasis coördineert.

"Met de International Polar Foundation wou ik individuen en bedrijven aanzetten hun verantwoordelijkheden op te nemen en de uitdaging van de klimaatsverandering aan te gaan", liet Alain Hubert in een mededeling weten. Volgens hem heeft het IPF haar positie te danken aan allen "die geloven in onze actie en ons steunen". "Zij zijn zich bewust van het economisch en sociaal belang om de uitstoot van de broeikasgassen te verminderen", meent Hubert.

De Stichting Prins Albert II van Monaco reikt voor het eerst prijzen uit. Naast een prijs voor klimaatsveranderingen waren er ook nog twee voor biodiverisiteitsthema's en water.

Bron: De Morgen

Nieuwe diersoorten ontdekt rond Antarctica

21 februari 2008

Onderzoekers hebben in de diepe wateren rond Antarctica nieuwe diersoorten ontdekt. Ze doken tot anderhalve kilometer onder het wateroppervlak en filmden gigantische zeespinnen, wormen, schelpdieren en kwallen met zes meter lange tentakels.

De expeditie, waaraan drie schepen deelnamen, de Aurora Australis (Australië), De Astrolabe (Frankrijk) en de Umitaka Maru (Japan), was onderdeel van het CEAMARC-project (Collaborative East Antarctic Marine Census), een internationale inspanning om het zeeleven in de koude Zuidzee in kaart te brengen. Daarnaast werd ook de impact onderzocht van de opwarming van de aarde en andere ecologische veranderingen op het leven in de Antarctische wateren.

Bron: De Morgen, Australian Antarctic Division

Dixie Dansercoer lanceert pc-game rond klimaat

16 februari 2008

Poolreiziger Dixie Dansercoer lanceert op 20 februari een computerspel rond de klimaatproblematiek. Hij plant ook een tentoonstelling over zijn expedities waarmee hij de wereld wil rondreizen.

Dansercoer zeilde begin dit jaar met een zevenkoppige bemanning naar het Antarctisch schiereiland om er de landingen over te doen van Adrien de Gerlache. Hij zag tijdens zijn expeditie de gevolgen van het broeikaseffect. De Zwitserse fotograaf Laurent Dick reisde mee en nam foto's op dezelfde plaatsen als waar de Gerlache dat 110 jaar geleden deed. De resultaten zijn soms schokkend: de gevolgen van global warming zijn duidelijk zichtbaar.

Dixie Dansercoer op Louise Island
(© foto: Jeroen François)

Nu wil Dixie Dansercoer met toegankelijke middelen iedereen overtuigen van de noodzaak om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Daarom lanceert hij een online computerspel voor kinderen vanaf 12 jaar onder de naam Cool 4 Antarctica. Vanaf woensdag 20 februari kunnen ze op internet zelf op expeditie gaan en tien weken lang experimenten uitvoeren. De beste gamers winnen een prijs. De eerste mag zelfs meevaren met Dansercoer met de boot waarmee hij naar Antarctica ging.

Een tweede initiatief rond de klimaatproblematiek volgt eind 2009. Dan gaat Dansercoer de wereld rondreizen met zijn tentoonstelling (Ant)Arctic, een verzameling van kunstige foto's over de milieusituatie in het noord- en zuidpoolgebied. De expositie bestaat uit een aantal mobiele containers.

Bron: De Morgen

Bouw Prinses Elisabethbasis gaat laatste fase in

15 februari 2008

De constructie van de Belgische onderzoeksbasis in Antarctica, de Prinses Elisabethbasis, gaat zijn derde en laatste fase in. De komende weken werkt het BELARE 2007-2008 team aan de montage van de binnenmuren, het luchtdicht maken van de muren van de toren en van de binnen- en buitenmuren, en het isoleren van de vloer en de binnenmuren. Hiervoor zijn gisteren met een DC3 Basler drie nieuwe personen naar Utsteinen gebracht. Datzelfde vliegtuig brengt acht mensen terug naar huis, waardoor er 32 teamleden overblijven op de site

Nu de winter voor de deur staat wordt het constructieteam geconfronteerd met koudere temperaturen en hevigere winden. Woensdag beëindigde het team het dakwerk, waardoor de ploeg geen tijd meer hoeft te verliezen met het verwijderen van de sneeuw die zich in het gebouw ophoopte.

Alain Hubert, de initiator en tevens hoofdsupervisor van het project, is verrukt. “We hebben de voordeur voor de eerste keer geopend en staarden binnen door de hoge toren. Het is fantastisch te zien wat we bereikt hebben! Het team hier is absoluut fantastisch. Zoiets heb ik nog nooit gezien. Maar de expeditie is nog niet aan haar einde en problemen kunnen nog elk moment opduiken. We nemen het avontuur dag per dag tot het werk volledig beëindigd is.”

Het BELARE-team heeft nog een maand om het werk af te ronden alvorens naar huis terug te keren.

Bron: antarcticstation.org

Klimaatwijziging bedreigt koningspinguïn

12 februari 2008

Een opwarming van slechts enkele tienden graden Celsius van de oppervlaktetemperatuur van de zee leidt tot een ernstige bedreiging van de koningspinguïn. Dit blijkt uit een studie van het Franse CNRS (Centre nationale de la Recherche scientifique).

Wetenschappers van het CNRS onderzochten gedurende negen jaar meer dan 450 koningspinguïns op Possession Island in de Crozet-archipel. De tweede grootste pinguïnsoort eet vooral vis en inktvis, die zelf dan weer krill eten. En dit krill gedijt minder goed in warmer zeewater, waardoor er ook minder vis en inktvis voor de koningspinguïn te vinden is en hij almaar verder van de kolonie moet zwemmen om aan voldoende voedsel te geraken. De studie toont aan dat het aantal volwassen pinguïns met 9 procent daalt voor elke 0,26 graden Celsius dat de oppervlaktetemperatuur van de zee stijgt.

Bron: CNRS

Onderzoekers VUB naar Antarctica

8 februari 2008

Het labo voor Analytische en Milieuchemie (ANCH) van de Vrije Universiteit Brussel trekt van 9 februari tot en met 24 maart 2008 naar Antarctica. Daar gaat het team onderzoeken welke rol de Antarctische Oceaan in de globale koolstofcyclus speelt, en meer specifiek in welke mate deze oceaan koolstofdioxide aan de atmosfeer onttrekt. De oceanische opname van koolstofdioxide is belangrijk voor de vermindering van broeikasgassen.

Het onderzoek van ANCH maakt deel uit van de BONUS GOODHOPE-expeditie. Deze expeditie wil achterhalen hoe de werking van de Zuidelijke Oceaan en het klimaat elkaar wederzijds beïnvloeden en wordt georganiseerd in het kader van het Internationale Pooljaar.

De BONUS GOODHOPE-expeditie vaart met twee onderzoeksschepen naar Antarctica, namelijk de Marion Dufresne II (Instituut Paul Emile Victor, Frankrijk) en de Polarstern (Alfred Wegener Instituut, Duitsland). De ANCH-ploeg scheept in op de Marion Dufresne II. Aan boord zal zich een internationaal gezelschap van wetenschappers bevinden met expertise in de hydrodynamische, fysische, chemische, biologische en geologische domeinen van de oceanografie.

Het ANCH-onderzoek wordt gefinancierd door Wetenschapsbeleid, de onderzoeksraad van de Vrije Universiteit Brussel en door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek. ANCH is de voorbije 20 jaar continu betrokken geweest bij oceanografisch onderzoek in de Antarctische Oceaan. Onderzoekers van ANCH namen tot nu toe deel aan een dertiental expedities aan boord van Franse, Duitse en Australische schepen.

Bron: VUB

meer nieuws kan je lezen in het nieuwsarchief |
het allerlaatste nieuws vind je op deze pagina |